Finasteride

Finasteride is een geneesmiddel dat wereldwijd veel wordt gebruikt voor de behandeling van erfelijke haaruitval bij mannen (androgenetische alopecie of mannelijke kaalheid).
Het middel behoort tot de groep van de 5-alfa-reductaseremmers en werkt rechtstreeks op één van de belangrijkste oorzaken van erfelijke haaruitval.
Finasteride is momenteel één van de best onderzochte behandelingen voor mannelijke haaruitval.

Hoe werkt finasteride?
Bij erfelijke haaruitval zijn haarfollikels gevoelig voor dihydrotestosteron (DHT), een afbraakproduct van testosteron.
DHT zorgt ervoor dat haarfollikels geleidelijk kleiner worden. Dit proces wordt miniaturisatie genoemd.
Gevolgen van miniaturisatie:

• dunnere haren
• kortere haren
• tragere groei
• afname van de haardichtheid
• uiteindelijk verdwijnen van zichtbare haren

Finasteride blokkeert het enzym 5-alfa-reductase type 2, dat verantwoordelijk is voor de omzetting van testosteron naar DHT. Door de DHT-spiegel te verlagen:

• vertraagt verdere haaruitval
• stabiliseert het haarverlies bij de meeste mannen
• kan de haardichtheid toenemen
• kunnen bestaande haren dikker worden

Voor wie is finasteride geschikt?
Finasteride wordt voornamelijk gebruikt bij:
Mannelijke erfelijke haaruitval
De behandeling is vooral effectief wanneer nog actieve haarfollikels aanwezig zijn.
De beste resultaten worden meestal gezien bij:

• beginnende haaruitval
• terugtrekkende haarlijn
• haarverlies op de kruin
• diffuse haarverdunning boven op het hoofd

Hoe vroeger de behandeling wordt gestart, hoe groter de kans op behoud van bestaande haren.

Hoe wordt finasteride ingenomen?
De standaarddosering voor mannelijke erfelijke haaruitval bedraagt:
1 mg per dag
Het geneesmiddel wordt dagelijks ingenomen, onafhankelijk van maaltijden.
Regelmatig gebruik is belangrijk voor een optimaal resultaat.

Wanneer zie je het resultaat?
Finasteride werkt langzaam.
De meeste patiënten merken geen onmiddellijke verbetering.
Typische tijdslijn:
Eerste 3 maanden

• meestal geen zichtbaar effect
• verdere achteruitgang wordt mogelijk afgeremd

Na 6 maanden

• eerste tekenen van stabilisatie
• minder haaruitval
• soms beginnende verdikking van bestaande haren

Na 12 maanden

• maximale beoordeling van het effect
• verbetering van haardichtheid bij een deel van de patiënten
• verdere stabilisatie van haarverlies

Langdurige behandeling is meestal noodzakelijk om het behaalde resultaat te behouden.

Hoe effectief is finasteride?
Finasteride behoort tot de meest effectieve medische behandelingen voor mannelijke erfelijke haaruitval.
In klinische studies werd een significante toename van het aantal haren vastgesteld ten opzichte van placebo.
Na 24 weken behandeling werd een duidelijke verbetering van de haardichtheid gezien.

Bij veel mannen ligt het grootste voordeel niet zozeer in spectaculaire hergroei, maar in het stoppen of sterk vertragen van verdere haaruitval.

Finasteride of minoxidil?
Finasteride en minoxidil werken via verschillende mechanismen.
Finasteride

• verlaagt DHT
• pakt de onderliggende oorzaak aan
• remt miniaturisatie van haarfollikels

Minoxidil

• stimuleert de groeifase van het haar
• activeert haarfollikels
• bevordert haargroei

Omdat beide behandelingen complementair werken, wordt een combinatie vaak aanbevolen.
Veel studies tonen betere resultaten wanneer finasteride gecombineerd wordt met minoxidil dan wanneer één behandeling alleen wordt gebruikt.

Wat als finasteride onvoldoende werkt?
Niet iedere patiënt reageert hetzelfde.
Bij onvoldoende resultaat kunnen aanvullende behandelingen overwogen worden:

• minoxidil
• orale minoxidil
• PRP (Platelet Rich Plasma)
• fotobiomodulatie (low-level lasertherapie)
• topische finasteride
• dutasteride
• haartransplantatie

De keuze hangt af van:

• ernst van de haaruitval
• leeftijd
• voorkeur van de patiënt
• tolerantie voor medicatie
• gewenste intensiteit van behandeling

Mogelijke bijwerkingen
Finasteride wordt over het algemeen goed verdragen.
Zoals bij elk geneesmiddel kunnen bijwerkingen voorkomen.

De meest gerapporteerde bijwerkingen zijn:

• verminderd libido
• erectiestoornissen
• verminderd ejaculaatvolume

Deze klachten komen slechts bij een minderheid van de gebruikers voor. In veel gevallen verdwijnen de klachten spontaan tijdens of na stopzetting van de behandeling.
Zelden:

• gevoeligheid van de borsten
• borstzwelling

Psychische klachten. Er zijn meldingen van:

• stemmingsveranderingen
• depressieve klachten
• angstklachten

Een oorzakelijk verband is niet altijd duidelijk, maar patiënten met bestaande psychische klachten bespreken dit best vooraf met hun arts.
Post-finasteride syndroom
Sommige patiënten rapporteren aanhoudende seksuele, lichamelijke of psychische klachten na stopzetting van finasteride.
Dit wordt soms beschreven als post-finasteride syndroom.
De exacte oorzaak, frequentie en onderliggende mechanismen zijn momenteel onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.

Kan je stoppen met finasteride?
Finasteride geneest erfelijke haaruitval niet.
De behandeling werkt zolang ze wordt gebruikt.
Wanneer finasteride wordt stopgezet:

• stijgt de DHT-spiegel opnieuw
• hervat het miniaturisatieproces
• gaat het behaalde effect geleidelijk verloren

Binnen enkele maanden tot jaren keert de haaruitval meestal terug naar het natuurlijke verloop van de aandoening.

Finasteride bij vrouwen
Finasteride wordt soms gebruikt bij vrouwelijke erfelijke haaruitval, meestal in hogere doseringen.
De resultaten zijn minder goed onderzocht dan bij mannen.
Finasteride mag niet gebruikt worden tijdens zwangerschap of wanneer zwangerschap mogelijk is.
Het geneesmiddel kan afwijkingen veroorzaken bij een mannelijk ongeboren kind.
Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd is betrouwbare anticonceptie noodzakelijk wanneer finasteride wordt voorgeschreven.